Aksaray İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Ağız Kopuzu Sanatı

AĞIZ KOPUZU SANATI

Yörede günümüzde yapılan el sanatlarından biri de müzik alanında ağız kopuzu sanatıdır. Nesilden nesile çıraklık usta ilişkisinde geçen ağız kopuzunun Türklere ait bir müzik aleti yapımıdır. Damboi veya ağız kopuzu, çıkış yeri Asya olan, Ortaçağdan günümüze kadar gelmiş bir çalgı aletidir. Adını dam-dam şeklinde çıkardığı sesten alır.

Günümüzde cadde bostan yerlilerinin halen kullandığı bu çalgı aleti Türkiye`de zor bulunmaktadır.

Ağız kopuzu Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ve de Kuzey Moğolistan taraflarında çeşitli alaşım metallerden Hindistan ve de okyanus adalarında ise bambu sıyırmasından yapılan esas işlevin hem enstrümanın titreşimi hem de ağız boşluğu hacminin ve de nefes yönünün değiştirilerek ses meydana getirilmesi olan yaklaşık 6000 yıllık bir geçmişe sahip vurmalı-nefesli çalgıdır. Çeşitli boylarda ve de formlarda bulunan bu çalgı Avrupa ve Amerika da ise “ağız arp”i de denmektedir.

Eski Türk müzik aletlerinden birisi olan ağız kopuzu günümüzde dünyanın pek çok farklı bölgesinde tanınmakta ve kullanılmaktadır. En eski Türk çalgılarından birisi olan kopuz, Türk kültür tarihi içinde müstesna bir yere sahiptir. Türk kültürü ve edebiyatıyla ilgilenen pek çok yerli ve yabancı bilim insanının dikkatini çekmiştir. Yazılı kaynaklar kopuzu 1000 yıl önceye götürseler de Pazırık Kurganları’n da bulunan tarihi eserler dikkate alındığında en az milattan önce 3. ve 6. yüzyıla kadar götürülebilmektedir. Bu da en az üç bin yıllık bir geçmişe sahip olduğunu gösterir.